صادق هدایت؛ پیشگام ادبیات روشنفکرانه ایران

صادق هدایت نویسنده، مترجم و روشنفکر ایرانی از پیشگامان داستان نویسی نوین ایران و روشنفکری برجسته بود.

گرچه شهرت عام هدایت نویسندگی است اما آثاری از نویسندگان بزرگی مانند ژان پل سارتر، فرانتس کافکا و آنتون چخوف را نیز ترجمه کرده است و آثار خود وی نیز به ۲۵ زبان ترجمه شده اند.

آثار هدایت شبیه اغلب ادبیات پدید آمده در سال های ۱۳۰۰-۱۳۲۰ تحت فشار استبداد و سقوط اجتماعی پُر از درون گرایی‌های رمانتیک هستند و لحنی غمگنانه و فضایی گرفته و تاریک دارند.

پس از اشغال ایران توسط متفقین و باز شدن فضای سیاسی هدایت با برخی افراد حزب توده دمخور شد و مقالاتی را در روزنامه “مردم” که ارگان حزب توده بود منتشر کرد.

آخرین آثار وی «توپ مرواری» که پس از مرگش انتشار یافت و ترجمه «مسخ» کافکا که در مجله سخن انتشار داد، بودند.

صادق هدایت

هدایت در ۱۹ فروردین ۱۳۳۰ در آپارتمان اجاره‌ای‌اش در پاریس با گاز خودکشی کرد. او چند روز پیش از انتحار بسیاری از داستان‌های چاپ ‌نشده‌اش را نابود کرده بود.

محمد علی جمال زاده، نویسنده و مترجم معروف ایرانی درباره او میگوید: «صادق هدایت زیر بار بسیاری ازکیفیات آفرینش نمی‌رفت و از پروردگار در باطن سوال‌هایی داشت که به قول خودش به جانش افتاده بود…»

هدایت روشنفکر دوره دیکتاتوری سیاهی است لذا منزوی می‌شد و حدیث نفس‌هایی از نظرگاه روایتگری حساس و مطرود می‌نوشت.

احساس بیهودگی به آثارش لحنی تلخ و اندوه زده میدهد و در زندگی شخصی به سوی گمگشتگی روحی و خودکشی می راندش.

گفتنی است که بسیاری از آثار هدایت در حال حاضر در ایران مجوز انتشار ندارند و چاپ عمده آثار وی که مجوز دارند نیز متوقف شده‌است.